ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

Η πόλη της Καλαμπάκας είναι πρωτεύουσα της ομώνυμης επαρχίας, η οποία καταλαμβάνει το βόρειο τμήμα του νομού Τρικάλων. Αποτελεί δήμο και έχει πληθυσμό, χωρίς τους συνοικισμούς, 5.962 κατοίκους. Έχει υψόμετρο 247 μέτρα και είναι χτισμένη στους πρόποδες των βράχων των Μετεώρων, στην αριστερή όχθη του Πηνειού ποταμού, στο σημείο που αυτός εισέρχεται στη Θεσσαλική πεδιάδα.

Η θέση της Καλαμπάκας έχει εξαιρετική σημασία, διότι αυτή βρίσκεται στο στενό πέρασμα που οδηγεί από την Ήπειρο και τη Μακεδονία στην πεδιάδα της Δυτ. Θεσσαλίας, και αντιστρόφως, αλλά και διότι βρίσκεται κάτω από τους βράχους των Μετεώρων, οι οποίοι αποτελούν παγκόσμιο γεωλογικό φαινόμενο. Είναι πολύ πιθανόν, η αρχαία πόλη Ιθώμη η κλωμακόεσσα, την οποία αναφέρει ο Όμηρος, να βρισκόταν όπου η σημερινή Καλαμπάκα.

Στα ελληνιστικά και ρωμαϊκά χρόνια στη θέση αυτή βρισκόταν η πόλη Αιγίνιον, που αναφέρεται ως σημαντική πόλη της Τυμφαίας από τον Ρωμαίο ιστορικό Τίτο Λίβιο.

Το 197 π.χ. ο Ρωμαίος στρατηγός Τίτος Φλαμινίνος βάδισε εναντίον του Αιγινίου αλλά επειδή το θεώρησε δυσάλωτο, το άφησε και προχώρησε στο Θεσσαλικό κάμπο. Μεταξύ 192-186 π.χ. το Αιγίνιο περνά στην κυριαρχία του Αντιόχου Γ' της Συρίας, αλλά μεταξύ 186-184 π.χ. περιέρχεται και πάλι στην κυριαρχία του Φιλίππου Ε' της Μακεδονίας. Το 146 π.χ. το Αιγίνιο κυριεύτηκε οριστικά από τους Ρωμαίους. Εδώ ο Ιούλιος Καίσαρ το 48 π.χ. συνάντησε το Γάιο Δομίτιο, πριν προχωρήσει προς τα Φάρσαλα για να αντιμετωπίσει τον Πομπήιο.

Στα βυζαντινά χρόνια, η Καλαμπάκα ονομαζόταν Σταγοί, ονομασία που διατηρείται και σήμερα ως μητροπολιτικός τίτλος. Το 1163 γίνεται μνεία του κάστρου των Σταγών.

Η λέξη Σταγοί κατά τον Πούκεβιλ είναι παραφθορά της φράσης "στους αγίους". Το νεότερο όνομα Καλαμπάκα δόθηκε κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας και ίσως προέρχεται από την τουρκική λέξη καλεμπάκ που σημαίνει ωραίο φρούριο, κατά άλλους προέρχεται από το όνομα κάποιου που λεγόταν Καλαμπάκας.

Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας υπήρξε σημαντικό εμπορικό κέντρο. Στην περιοχή καλλιεργούσαν και εμπορεύονταν μετάξι και βαμβάκι. Το 18ο αιώνα λειτούργησε στην Καλαμπάκα ελληνικό σχολείο.

Η Καλαμπάκα απελευθερώθηκε από τον τουρκικό ζυγό στις 27 Αυγούστου 1881. Κατά τη διάρκεια του μακεδονικού αγώνα ήταν το ορμητήριο των Ελλήνων αγωνιστών που πήγαιναν να βοηθήσουν τους δοκιμαζόμενους αδελφούς της Μακεδονίας. Η Καλαμπάκα κάηκε ολοσχερώς από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής στις 18 Οκτωβρίου 1943.

Κάτω από τα σπίτια και τους δρόμους της σημερινής Καλαμπάκας, ιδίως στην περιοχή του βυζαντινού ναού του Αγ. Ιωάννη του Προδρόμου, θεωρείται βέβαιο ότι κρύβονται σημαντικές αρχαιότητες.

Σήμερα η Καλαμπάκα, λόγω της γειτνιάσεώς της με τους βράχους και τα μοναστήρια των Μετεώρων, έχει τη μεγαλύτερη τουριστική κίνηση από οποιαδήποτε μη παραθαλάσσια πόλη της Ελλάδας. Για τον σκοπό αυτό διαθέτει αρκετά και ωραία ξενοδοχεία, σύγχρονα camping, εστιατόρια, τουριστικά καταστήματα κ.λ.π. Η Καλαμπάκα ακόμα είναι ένα θαυμάσιο ορμητήριο για τους επισκέπτες της που επιθυμούν να γνωρίσουν τις μαγευτικές τοποθεσίες και τα πάμπολλα μνημεία της Πίνδου των Χασίων - Αντιχασίων, αλλά κυρίως τους βράχους και τα μοναστήρια των Μετεώρων.